De maand van het vieren komt eraan. En deze vreugdevolle tijd gaat gepaard met flink verhitte discussies, overvolle winkeletalages en misschien wel gevoelens van ‘hoe kom ik eronder uit’? Waar het voor de één niet vroeg genoeg kan beginnen, wil een ander het liefst naar een warm oord zonder ‘feesten’ en gedoe.

Er is één vraag die maar niet gesteld lijkt te worden. Daarom leg ik deze actief neer:

Wat vier ik eigenlijk?

Laten we deze vraag eens onderzoeken. Soms is het aan te bevelen om een beetje te mijmeren en te kauwen op een vraag. Wát vier ik? Wat víer ik? Wat vier ík? En wat vier ik eigenlijk? Het woord eigenlijk verwijst naar een onderliggende laag. Waar gaat het echt om? Daarmee roep ik op niet alleen de eerste gedachte maar ook de tweede en derde te onderzoeken.

Vieren

Wat is dat, iets vieren? Is daar een goede definitie van? Over het algemeen weet je wel of iets een feestje is of niet. Het kaderen wordt al een stuk lastiger. En wat betekent het, wanneer je besluit iets te vieren? En zijn alle vieringen dan ook feestjes? Ik heb bijvoorbeeld menig kerk bezocht. Daar heet de zondagse dienst soms ook ‘viering’. Voor iemand die dat zo eens van buitenaf zou bekijken lijkt het wellicht helemaal niet op een feestje. Feest en viering zijn aan elkaar verwant maar niet alle feestjes zijn vieringen en niet alle vieringen zouden we feestelijk noemen. Het wordt er nog niet makkelijker op!

Om in dit kader dan toch maar stelling te nemen zeg ik:

Feesten is het geanimeerd samen zijn van mensen.

Vieren is het centraal stellen van een overstijgend thema dat,
voor die persoon of personen, van waarde is.

Maar wat zijn dan overstijgende thema’s? Dat zijn de onderwerpen die veel mensen bezig houden. Bijvoorbeeld de terugkeer van het licht, de vrijheid of het feit dat we nu rechten hebben die mensen vroeger niet hadden. In vieringen geven mensen uiting aan de verhalen en kernwaarden die voor hen belangrijk zijn. Door te vieren haal je de verhalen en mythen actief op en maak je deze zichtbaar.

Feestjes hebben minder een vierend of ceremonieel karakter. Een standaard borrel op het werk noemen we een feestje en geen borrelviering. Pas als een feestje het in het teken staat van ‘iets’, zoals iemand die met pensioen gaat, dan komen er elementen van viering; speeches en cadeaus. Een hele strakke grens tussen feest en viering is er niet te leggen. Ik wil je hooguit uitnodigen eens te kauwen op dit thema.

Wanneer we kijken naar de bekende ‘feestmaand’ kan ik me afvragen: wil ik vooral feesten, wil ik iets vieren, of een mix van beide?

Wat – de inhoud

Met feestjes komt het meestal wel goed. We zijn sociaal best handig om die te laten slagen. Iets ‘vieren’, wordt al ingewikkelder, juist omdat er méér op het spel staat. Vieren wortelt diep in mensen. Er zijn wensen en overtuigingen. En ook dat ene angstwekkende woord: traditie.

Dit alles zegt nog niets over de inhoud. Waar gaat het om? Wat staat er centraal? Juist dit ‘wát’ is zo relevant. Het wát is soms heel lastig te benoemen. En daar wordt de discussie weer interessant.

We vieren zeker niet het geven van cadeaus! Dat is een gevolg van het vieren zelf. Het hoort erbij maar staat niet centraal. Het lijkt me stug dat we vervoermiddelen zouden vieren! Ik bedoel je moet toch een verhaal hebben? Iemand komt van A naar B en dat moet gewoon op een manier. Je kunt uit de hemel komen vallen, op een ezel rijden, met een koets komen of welk middel dan ook. Dan zijn er ook nog allerlei attributen. De voorwerpen die meedoen om het allemaal extra sjeu te geven. Mooie hoeden, ringen, stoelen, boeken, een staf, een kribbe een kandelaar. We zijn wel aan het vieren en dat mag zichtbaar zijn toch? Maar het wát hebben we nog steeds niet te pakken.

Het ‘wat’ is het overstijgende thema. Vieren is het zichtbaar maken van het thema en het thema zelf dat is de inhoud, het ‘wat’. En dat kan dus van alles zijn. Je mag zelf kiezen wat je graag wilt vieren bijvoorbeeld: goddelijkheid, licht, vrijgevigheid, waarheid, vrijheid of zelfstandigheid.

Ik – Jij & Wij

Vroeger waren er wat minder discussies wellicht. Misschien alleen al vanwege het feit dat je opgroeide in een ‘zo hoort het’ maatschappij met zeker minder communicatieve uitlaatkleppen. Nu ontmoeten allerlei ‘ikken’ elkaar en die vinden dan vooral iets over hoe de ander ‘jij’ iets doet. Extra verwarring ontstaat doordat menig ‘ik’ ook nog eens praat in de wij-vorm. Snap je het nog? Dus er vliegen stellingen over de tafel waarin er allerlei veronderstelde wijgroepen zijn, terwijl het helemaal niet duidelijk is om wie het precies gaat.

Daarom zou ik het wat kleiner en bijna intiemer willen maken: Wat vier ik eigenlijk?

Is het echt?

Bij vieren komt ook de vraag naar echtheid om de hoek. Echt versus Nep. Een tegenstelling die niet helemaal op zijn plaats is. Echt is namelijk geworden tot: historisch werkelijk zo gebeurd. Fake-news is hot! We weten niet meer wat écht is!

Zojuist heb ik toegelicht dat het bij iets vieren gaat om thema’s die groter zijn dan feitelijke gebeurtenissen. Het gaat om concepten, verhalen: mythen. En zijn die waar of niet waar?

Verhalen & Concepten
 zijn niet zozeer waar of onwaar,
 ze zijn helpend.

Een voorbeeld: de politie. De politie helpt om de boel netjes te laten verlopen. Ik heb zelf nooit een discussie gehoord over de echtheid of waarheid van een agent. Is wellicht een leuke vraag bij een volgende ontmoeting! Bent u wel echt?

En stel het volgende: mijn dochter van 9 geeft je een bekeuring, ze schrijft een briefje waarop staat dat je 5 euro boete moet betalen. Je lacht en plakt het bij wijze van grap en schattigheid de brief aan de koelkast. De kans dat ze met 5 euro terugkomt schat ik laag in. Straks is ze 29 en wederom geeft ze je een bekeuring. Deze keer heeft ze een fraai kostuum aan, wat artikelen om haar middel om wat extra indruk te wekken. Grote kans dat die wel wordt betaalt! Krijg je die boete van mij met Carnaval en ik heb ook zo’n leuk outfit aan, dan betaalt u weer niet! Wat is er dan anders? Wat is er nu echt?

Het Concept politie is op zijn minst werkzaam. En daarmee bedoel ik dat er sprake is van een merkbaar gevolg als dit concept aan de kant wordt gezet. Een 9 jarig kind valt buiten dit concept en iemand tijdens carnaval ook. Dat is het verschil! Niet de persoon of het pak zelf maar de haarfijne grens dat we weten of het concept op dat moment van toepassing is!

Kauwen & Mijmeren

Samengevat wil ik meegeven: kauw er eens op en mijmer er eens over:

Wat vier ik eigenlijk? Welk thema is voor mij belangrijk? Hoe doe ik dat eigenlijk dat vieren? Wie of wat heb ik daarvoor nodig? Praat ik vanuit mijn ‘ik’, of doe ik mee met wij-discussies en wie is dan allemaal wij? En hoe ervaar ik écht of nep? Welke concepten zijn voor mij waar? Een geruststellende gedachte tot slot:

Alle cadeaus,  mocht je het geluk hebben die te ontvangen,
zijn wel degelijk echt en die mag je houden!